Lois Pereiro, o viaxeiro, o migrante

Lois Pereiro non foi un emigrante. Aínda que viviu varios anos en Madrid, principalmente estudando e buscando a vida. É dicir, algo non moi distinto ao que milleiros de galegos fixeron durante toda a vida en moitísimos lugares lonxe da terra. Pero é moi dubidoso que Lois Pereiro tivese conciencia de expatriado, de emigrante, de galego residente fóra do país. Si que que é certo que os seus anos en Madrid construíron en Pereiro unha visión de Galicia máis rica e global, por unha banda máis obxectiva, realista e meditada, e pola outra tinxida dunha certa nostalxia dos lugares e dos tempos idos. Como todo galego, había na familia de Lois unha experiencia emigrante, nomeadamente a do seu avó Hermenegildo Pereiro, que a finais do XIX marchara a Cuba a traballar de xornaleiro. A súa cartilla de emigrante apareceu na Revista Loia en 1978, como ilustración para un texto. Tamén o pai de Lois estivera traballando algúns anos no norte de África, no Marrocos español, de onde din que regresou cunha grande afección pola música árabe.

E como a todos nos toca nalgún momento vivir unha relación ultramarina con algún ser querido, Lois Pereiro chegou a establecer unha intensa comunicación epistolar coa súa amada Piedad Cabo (“a única persoa coa que me sinto tan ben como estando só”), cando ela tivo que pasar uns meses vivindo nos Estados Unidos. Piedad e Lois repetiron deste xeito, o tipo de comunicación que centos de milleiros de galegos estableceron durante décadas, cruzando cartas dun lado a outro do Océano Atlántico. Nunha desas cartas Lois escríbelle a Piedad que “Aquí te mando la carta más prorrogada y larga de la historia menor de la nostalgia. Perdona este retraso de un mes, pero las ‘averías técnicas’ de mis víceras y la fiebre creativa que me invadió durante el mes de abril dieron como resultado estos 26 folios de letra que tuve que apretar al final para no tener que fletar un DC-9 con el volumen de la carta breve Europa-América, que debería haber sabido que no podía ser”.

Lois Pereiro ten iso si, unha condición migrante, un sentimento de ter abandonado un país ao que xa non poderá volver, pois habita unicamente no seu maxín. Unha certa nostalxia dun país que xa non existe, ao que mesmo volvendo sentirá lonxe, ao que nunca se sentirá pertencente, como tampouco se sente parte completamente da súa cidade de acollida, neste caso Madrid. Nin de aquí, nin de alá, para sempre un estranxeiro, un migrante. Como naquel poema de Benedetti, ‘Eso dicen’, na que o poeta se laia de que xa non existe o país que tanto añora, ao saber que, na súa rúa, as árbores que levaba dez anos discutindo con outro veciño emigrado se eran castiñeiros ou carballos, foron taladas e xa non existen:

Eso dicen
que al cabo de diez años
todo ha cambiado
allá

dicen
que la avenida está sin árboles
y no soy quién para ponerlo en duda

¿acaso yo no estoy sin árboles
que según dicen
ya no están?


Secretaría Xeral de EmigraciónEste artigo foi publicado
grazas ao financiamento
da Secretaría Xeral de Emigración
da Xunta de Galicia.