Resumo das regras de acentuación do idioma galego:

Regras xerais

  • Palabras agudas:
    • Levan til as rematadas en vogal, -n, -s, ou -ns ( Ex. avó, capitán, paspallás, condicións…)
    • Non a levan cando son monosílabas nin cando acaban en ditongo decrecente (seguido ou non de n ou s) ou noutra consoante que non sexa -n ou -s (Ex. xa, can, tres cantarei, animais, falou, ollomol)
  • Palabras graves:
    • Levan til cando rematan en consoante que non sexa -n, -s ou -ns (ex. mártir ) Tamén se acentúan as palabras graves con ditongo decrecente na última sílaba. Ex. amábeis.
  • Palabras esdrúxulas:
    • Levan til sempre. Ex. Húmido
  • Con independencia do establecido anteriormente as vogais i, u tónicas acentúanse graficamente cando van inmediatamente antes ou despois dunha vogal átona, para indicar que ambas pertencen a sílabas distintas e que, polo tanto, non forman ditongo. Así: aínda, baúl, túa, raíz

O acento diacrítico

Utilízase o acento gráfico con función diacrítica para distinguir dúas palabras que teñen a mesma forma na escrita, pero que se diferencian porque a vogal tónica ten diferente timbre ou porque unha palabra é tónica e a outra átona (póla/pola, dá/da). Nos casos en que pode haber confusións cómpre poñerlle til á palabra que ten vogal aberta ou á que é tónica. Así:

  • Á (a + a artigo; subst.) / a (artigo; pron.; prep.)
  • ás (a + as artigo; subst.) / as (artigo; pron.)
  • bóla (esfera) / bola (peza de pan)
  • cá (ca + a) / ca (conx.)
  • cás (ca + as) / cas (prep.)
  • chá (plana) / cha (che + a)
  • chás (planas) / chas (che + as)
  • có (ca + o) / co (con + o)
  • cómpre(é mester) / compre (merque)
  • cómpren (son mester) / compren (merquen)
  • cós (ca + os; subst.) / cos (con + os)
  • dá (pres. e imp. de dar / da (de + a)
  • dás (pres. de dar) / das (de + as)
  • dó (compaixón) / do (de + o)
  • é (pres. de ser) / e (conx.)
  • fóra (adv.) / fora (antepret. de ser e ir)
  • má (ruín) / ma (me + a)
  • máis (adv. e pron.) / mais (conx.)
  • más (ruíns) / mas (me + as)
  • nó (subst.) / no (en + o)
  • nós (pron. tónico; pl. de nó) / nos (pron.átono; en + os)
  • ó (a + o) / o (artigo; pron.)
  • ós (a + os) / os (artigo; pron.)
  • óso (do corpo) / oso (animal)
  • pé (parte do corpo) / pe (letra)
  • póla (rama)/ pola (galiña; por + a)
  • pór (“poñer”) / por (prep.)
  • présa (“apuro”) / presa (“prendida”; “presada”)
  • sé (“sede eclesiástica”; imp. de ser) / se (conx.; pron.)
  • só (adv. e adx.) / so (prep.)
  • té (“infusión”) / te (pron.; letra)
  • vén (pres. de vir) / ven (pres. de ver; imp. de vir)
  • vés (pres. de vir) / ves (pres. de ver)
  • vós (pron. Tónico) / vos (pron. Átono)

O verbo con pronome enclítico e cos alomorfos do artigo lo(s), la(s)

  • Cando os verbos levan pronomes enclíticos, no tocante á acentuación gráfica compórtanse coma se fosen unha soa palabra Ex.cantáraa, tómao; fixéronllelo, etc.
  • Se se utiliza a combinación verbo + variante alomórfica -lo do artigo, acentúase tamén coma se fose unha única palabra: cóme-lo caldo / come-lo caldo
  • As formas verbais que levan acento diacrítico mantéñeno cando van seguidas dunha forma átona do pronome: élle / éa /dáo / dáme / dálle